19 okt 2021

Verschil tussen stress en angst

Hoewel stress en angst soms met gelijkaardige symptomen gepaard gaan, zijn het eigenlijk twee verschillende psychologische processen.

Tegenwoordig kan alles wat ons omringt - werk, gezin, persoonlijke omstandigheden enz.- heel wat spanning, onbehagen en ongerustheid uitlokken, die we vaak bestempelen als stress en angst. Maar is stress hetzelfde als angst?

Verschillen tussen stress en angst

Oorzaak

Stress heeft een duidelijk identificeerbare oorzaak. Iemand die geconfronteerd wordt met een bepaalde situatie, en hier niet mee om kan, zal zich overweldigd voelen en een stressrespons zal op gang komen. De oorzaak van angst daarentegen is veel vager, want de persoon voelt zich bedreigd of voelt angst, maar weet niet noodzakelijk wat die emoties uitlokt, weet de oorsprong van zijn onbehagen niet te identificeren.

Triggers

De factoren die stress uitlokken zijn extern, de omstandigheden gaan de persoon te boven. De factoren die angst uitlokken zijn intern: catastrofale gedachten die het ergste voorspellen, bezorgdheid om en anticipatie op onwaarschijnlijke gebeurtenissen, benauwdheid en schrik. Met ander woorden, bij angst kan het in ons leven op alle vlakken goed gaan, maar belet onze interne wereld ons om ons daarmee in overeenstemming te voelen.

Emoties

Bij stress is de overheersende emotie de ongerustheid rond de prikkel die bijdraagt tot het gevoel van overweldigd zijn, bijvoorbeeld onrust wegens examens, en dat lokt irritaties uit, trieste gevoelens, zenuwachtigheid en frustratie. Bij angst is de overheersende emotie schrik dat iets verkeerd gaat lopen, wat ervoor zorgt dat we constant anticiperen op mogelijke rampzalige of negatieve situaties.

Duur van symptomen van stress en angst

Stress gaat voorbij zodra de stresserende situatie verdwenen of overwonnen is. Om bij hetzelfde voorbeeld te blijven, zal de stress van de examenperiode verdwijnen zodra het laatste examen is afgelegd. Dan keert de persoon terug naar zijn fysiologische en fysieke toestand van voor de examens. Angst daarentegen heeft de neiging te blijven duren omdat het gelinkt is aan een eigen interne constructie en aan irrationele gedachten rond een bepaald idee. Die angst kan dan alleen worden afgezwakt als de persoon zijn realiteit reconstrueert. In het vorige voorbeeld gaat de persoon, eenmaal de examens voorbij zijn, blijven denken dat hij het veel beter had kunnen doen, wat zijn punten gaan zijn, zal hij zich afvragen hoe hij de volgende examenronde gaat overleven enz., zodat de angst op een hoog niveau blijft.

Tijdvak

Stress blijft vastzitten in het heden. Voor iemand die gestresseerd is, gaat de tijd zeer traag, lijken de uren eindeloos, hij denkt dat hij geen alternatieven zal vinden om de situatie op te lossen. Angst situeert zich in de toekomst, in het typische anticiperende doemdenken.

Intensiteit van stress- en angstsymptomen

Bij stress loopt de intensiteit van de symptomen gelijk met het belang van de situatie. Bij angst daarentegen is de intensiteit totaal irrationeel omdat ze verbonden is aan subjectieve factoren die bij anderen niets zouden uitlokken.

Wederzijdse invloed

Stress lokt angst uit, maar iemand die aan angstgevoelens lijdt, is niet noodzakelijk gestresseerd. Angst wordt gezien als een uiting van stress.

Ernst

Hoewel stress en angst allebei adaptieve, normale en nuttige reacties zijn, kunnen ze, wanneer ze buitensporige vormen aannemen, ernstige gezondheidsproblemen veroorzaken. Maar de ernst van angst is voornamelijk te wijten aan het feit dat ze psychologische stoornissen kan veroorzaken, zoals algemene angst, paniekaanvallen, dwangstoornissen, fobieën, hypochondrie enz. De ernst van stress daarentegen is niet zo intens, maar overmatige stress kan wel bepaalde lichamelijke kwalen uitlokken of doen verergeren.

Verschillen in behandeling van stress en angst

Om al die redenen is het logisch dat stress en angst een heel verschillende behandeling vragen.

Bij stress volstaat het gewoonlijk de stresserende factor weg te nemen die aan de oorzaak ligt: de werksituatie, de examenperiode, relatieproblemen enz., door strategieën te ontwikkelen om ermee om te gaan, de stress te compenseren met activiteiten die ons helpen ons te ontspannen, zoals op vakantie gaan, aan yoga doen..., ofwel te leren die stress om te zetten in een motiverend gevoel, zogenaamde positieve stress.

Angst daarentegen is een ernstiger en hardnekkiger mentale pathologie die therapie vereist, en vaak ook medicatie. Dat betekent niet dat personen die aan angst lijden geen voordeel kunnen hebben bij relaxerende activiteiten, lichaamsbeweging of een beperking van het gebruik van stimulerende middelen zoals cafeïne.

  Stress Angst
Oorzaak Identificeerbaar Moeilijker te bepalen
Triggers Extern Intern
Emoties Ongerustheid Schrik
Duur van de symptomen Houdt op wanneer de stresserende situatie stopt Blijft voor onbepaalde duur aanhouden
Tijdvak Heden Toekomst
Intensiteit Loopt gelijkt met het belang van de situatie Irrationeel
Wederzijdse invloed Wekt angstgevoelens op Gaat niet noodzakelijk gepaard met stress
Ernst Minder Meer
Behandeling Strategieën voor stressmanagement Psychologische therapie en/of medicatie